Een goed voornemen of een goed besluit?

Goede voornemens volhouden is voor veel mensen lastig. Of het nu gaat om gezonder leven, stress verminderen, stoppen met een ongewenste gewoonte of beter voor jezelf zorgen: vaak weten we wát we willen veranderen, maar lukt het niet om dit blijvend vol te houden. 
In deze blog lees je hoe het brein en het onbewuste werken bij verandering, waarom je zo gemakkelijk terugvalt in oude patronen en wat helpt bij duurzame gedragsverandering.

Hoe het brein werkt bij gewoontes en verandering

Het brein houdt van veiligheid en herhaling

Ons brein is in de basis geen veranderingsmachine, maar een overlevingsorgaan. Het is erop gericht om energie te besparen en ons veilig te houden. Dat doet het door zoveel mogelijk gedrag te automatiseren.

Gewoontes – ook de ongezonde – liggen opgeslagen in diepe, onbewuste hersencircuits. Onbewuste programma's. Ze kosten weinig energie en geven voorspelbaarheid. Zelfs wanneer een gewoonte ons niet meer dient, kan deze voor het brein nog steeds als veilig voelen.

Een goed voornemen vraagt dus iets spannends van het brein:

• loslaten wat bekend is
• energie steken in iets nieuws
• onzekerheid verdragen

En precies dát verklaart waarom verandering vaak ongemakkelijk voelt.

Waarom motivatie alleen niet genoeg is

Motivatie komt uit het bewuste brein

Goede voornemens ontstaan meestal vanuit het bewuste brein (de prefrontale cortex). Dit deel denkt vooruit, maakt plannen en ziet de voordelen op de lange termijn:

“Als ik dit volhoud, voel ik me straks beter.”

Maar dit bewuste brein raakt snel overbelast. Stress, emoties, vermoeidheid en drukte zorgen ervoor dat de regie ongemerkt verschuift naar het onbewuste brein. En ons onbewuste kiest bijna altijd voor de bekende route.

• Niet omdat je zwak bent.
• Niet omdat je geen discipline hebt.
• Maar omdat je brein doet waarvoor het gemaakt is.

Waarom goede voornemens vaak mislukken

Waarom we terugvallen in oude gewoontes

Terugval is geen falen, maar een neurobiologisch patroon. Veelvoorkomende redenen zijn:

• 🔁 Oude gewoontes geven snelle beloning (ontspanning, comfort, afleiding)
• ⚡ Nieuwe gewoontes kosten in het begin extra energie
• 😰 Stress en emoties activeren automatisch oud gedrag
• 🧠 Verandering voelt voor het brein vaak als verlies van veiligheid

Zolang een gewoonte onbewust gekoppeld is aan veiligheid of spanningsrelatie, zal het brein die gewoonte blijven beschermen.

Wat helpt wél bij duurzame gedragsverandering?

Verandering op het niveau van het onbewuste

Een belangrijk, vaak vergeten inzicht is dat gewoontes altijd een waarde of functie vervullen.
Ze helpen je bijvoorbeeld bij:

• ontspanning
• controle of houvast
• het vermijden van pijnlijke emoties
• verbinding of erbij horen
• het reguleren van stress of spanning

Wanneer je een gewoonte probeert te stoppen zonder deze onderliggende waarde te erkennen, raakt het onbewuste brein iets kwijt wat het belangrijk vindt. En dan gebeurt er iets heel menselijks:

Het onderbewuste gaat zelf op zoek naar een vervangende gewoonte die dezelfde waarde vervult.

Dat is waarom mensen na stoppen met roken meer gaan eten, na het loslaten van controle ander compensatiegedrag ontwikkelen, of na stoppen met emotie-eten een andere vorm van afleiding zoeken. Het gedrag verandert, maar de behoefte blijft actief.

Echte verandering vraagt daarom niet alleen om het loslaten van een oude gewoonte, maar het veilig vervangen van de waarde die die gewoonte diende.

Hypnotherapie helpt juist op dit punt. Niet door gedrag ‘weg te halen’, maar door:

• de oorspronkelijke functie van een gewoonte zichtbaar te maken
• de emotionele lading los te koppelen
• het onbewuste nieuwe, gezonde en veilige alternatieven te laten integreren

Daardoor hoeft het brein niet meer te compenseren en ontstaat er rust, keuzevrijheid en duurzame verandering.

Hypnotherapie bij het veranderen van gewoontes

In mijn praktijk voor hypnotherapie begeleid ik mensen die vastlopen in terugkerende patronen zoals stress, overbelasting, ongezonde gewoontes, angst of onzekerheid. Door te werken met het onbewuste ontstaat er ruimte om oude patronen los te laten en nieuwe keuzes te verankeren op een diep niveau.

Tot slot

Goede voornemens mislukken niet omdat jij faalt, maar omdat een voornemen nog geen besluit is op onbewust niveau. Verandering vraagt geen strijd met jezelf, maar samenwerking met je brein.

Wanneer je begrijpt hoe je brein werkt, ontstaat er ruimte voor mildheid, realisme en blijvende verandering. Niet door harder je best te doen, maar door te luisteren naar wat er van binnen speelt.